Çocuk, Genç ve Yetişkinlerde EMDR Terapisi

Son güncelleme: 19 Ekim 2026

EMDR Terapisi Nedir?

EMDR, İngilizce “Eye Movement Desensitization and Reprocessing” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak adlandırılır. Özellikle travma sonrası stres bozukluğunda (TSSB) araştırılmış, yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Tedavide anıyla ilişkili görüntüler, düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler birlikte ele alınır. [1,2]

Nasıl Uygulanır?

Terapist ile kişi önce hedefleri ve hazır oluşu değerlendirir. Anı üzerinde çalışılan aşamada kişi, yaşantının belirli bir bölümünü zihninde tutarken terapistin rehberliğinde iki yönlü uyarıma dikkat eder. Bu; göz hareketleri, uygun dokunsal veya işitsel uyarım biçiminde olabilir. Amaç anının kişide uyandırdığı sıkıntıyı ve bugünkü yaşam üzerindeki etkisini azaltmaktır. Göz hareketleri, bütün tedavi planının bir parçasıdır. [1,3]

EMDR'nin nasıl etkili olduğunu açıklayan farklı araştırma modelleri vardır; mekanizmanın bütün ayrıntıları kesinleşmiş değildir. Bu nedenle “beyni sıfırlar” veya “anıyı tamamen siler” gibi ifadeler doğru bir tedavi beklentisi oluşturmaz. [1]

Çocuklarda EMDR Terapisi

Çocuklarda değerlendirme; gelişim öyküsü, yaşanan olaylar, mevcut güvenlik koşulları, aile ve okul yaşamını kapsar. Anlatım, dikkat süresi ve duyguları ifade etme biçimi çocuğun gelişimine uyarlanır. Uygun olduğunda oyun, çizim ve öykü gibi araçlarla iletişim ve hazırlık desteklenebilir. Çocuklarla çalışmak, EMDR eğitiminin yanında gelişimsel yetkinlik gerektirir. [4]

NICE kılavuzu, travmadan üç aydan fazla süre sonra başvuran 7–17 yaş grubunda TSSB veya klinik açıdan önemli TSSB belirtileri için EMDR'yi, travma odaklı BDT'ye yanıt alınmadığında ya da bu tedaviye katılım sağlanamadığında değerlendirmeyi önerir. Bu öneri, her kaygılı çocuğa doğrudan EMDR başlanacağı anlamına gelmez. Daha küçük çocuklarda seçenekler ayrıca uzman değerlendirmesi gerektirir. [5]

Gençlerde EMDR Terapisi

Gençlerle çalışmada travma belirtilerinin yanında akran ilişkileri, okul yaşamı, aile desteği ve kişinin kendi hedefleri önem taşır. Görüşmelerin amacı ve yöntemi gence anlaşılır biçimde açıklanır. Gencin katılımı, mahremiyeti ve güvenliğinin sınırları başlangıçta konuşulur. Bakım verenin sürece nasıl katılacağı bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir. [4,5]

Yaşanan güçlüğün travmayla ilişkisi değerlendirilmeden yalnızca “özgüven sorunu” veya “sınav stresi” gibi bir başlıktan hareketle yöntem seçilmez. Travmaya yönelik tedavilerin yeri, tanı ve klinik hedeflere göre belirlenir. [5]

Yetişkinlerde EMDR Terapisi

Yetişkinlerde travmatik yaşantıların ardından süren istemsiz anılar, kaçınma, aşırı tetikte olma ve travmayla ilişkili olumsuz düşünceler değerlendirme nedenleri olabilir. EMDR, TSSB için kılavuzlarda yer alan psikoterapi seçeneklerinden biridir. NICE, çatışma dışı travmadan üç aydan fazla süre sonra başvuran yetişkin TSSB olgularında EMDR önerir. Tedavi tercihi kişinin ihtiyaçları ve seçenekler birlikte konuşularak belirlenir. [2,5]

Hangi Durumlarda Düşünülebilir?

Kaza, afet, şiddet veya başka travmatik yaşantılar sonrasında kalıcı sıkıntı yaşayan kişilerde travma değerlendirmesi yapılabilir. Ancak bir olayın yaşanmış olması tek başına TSSB tanısı veya EMDR gerekliliği anlamına gelmez. Süre, belirtiler, işlevsellik ve kişinin tercihleri birlikte değerlendirilir. [2,5]

EMDR'nin farklı sorunlarda kullanılması, bu alanların hepsinde kanıtın aynı güçte olduğu anlamına gelmez. Özellikle TSSB dışındaki başvurularda, soruna yönelik kanıtı olan diğer tedavilerle birlikte uygunluk ayrıca ele alınmalıdır. [1,5]

Terapinin Sekiz Aşaması

1. Öykü ve planlama: Başvuru nedeni ve tedavi hedefleri belirlenir.
2. Hazırlık: Süreç açıklanır, sıkıntıyla baş etme becerileri geliştirilir.
3. Değerlendirme: Çalışılacak anı ve ona eşlik eden tepkiler tanımlanır.
4. Duyarsızlaştırma: Anıyla ilişkili sıkıntı üzerinde çalışılır.
5. Olumlu inancın yerleştirilmesi: Daha uyumlu anlamlandırma güçlendirilir.
6. Beden taraması: Kalan bedensel tepkiler değerlendirilir.
7. Kapanış: Görüşme güvenli biçimde sonlandırılır.
8. Yeniden değerlendirme: Sonraki görüşmede değişim ve ihtiyaçlar gözden geçirilir.

Bu aşamalar tek bir seansta bitmek zorunda değildir. Hazırlık süresi ve ilerleme hızı kişiye göre değişir. [3,6]

Görüşmelerde ve Sonrasında Neler Hissedilebilir?

Zorlayıcı anılara odaklanmak geçici duygusal sıkıntı oluşturabilir. Bu nedenle hazırlık ve kapanış, tedavinin önemli parçalarıdır. Kişinin yaşadığı zorlanmaları terapistine bildirmesi ve görüşmeler arasındaki destek planını birlikte belirlemesi gerekir. Süreç, kişinin hazır oluşuna göre düzenlenir. [2,3]

Aile ve Bakım Verenler Nasıl Katılır?

Çocuk ve gençlerde güvenli bakım verenler; değerlendirme, evde destek ve ilerlemenin izlenmesinde rol alabilir. Ailenin görevi çocuğu ayrıntıları anlatmaya zorlamak veya evde travmatik anıları işlemek değildir. Terapistin önerdiği destek çerçevesi izlenir; aile katılımı çocuğun güvenliği ve mahremiyeti gözetilerek planlanır. [4]

Kaç Seans Sürer?

Herkes için geçerli sabit bir görüşme sayısı yoktur. Yaşantıların niteliği, başvuru sorunu, hazırlık ihtiyacı, eşlik eden güçlükler ve tedaviye yanıt süreyi etkiler. Bir görüşmede kesin sonuç veya tüm sorunların düzeleceği sözü verilemez. İlerleme düzenli olarak gözden geçirilir. [1,3]

Değerlendirme ve Diğer Tedaviler

EMDR için uygunluk değerlendirmesi, diğer sağlık ve ruh sağlığı ihtiyaçlarını da içerir. Psikoterapiye başlanması, devam eden tedavilerin kendiliğinden bırakılması anlamına gelmez. Gerekli tıbbi değerlendirme ilgili hekimle koordine edilir; yetişkinler için gerektiğinde erişkin psikiyatrisi yönlendirmesi yapılır. [5]

Başvuru ve Randevu

Çocuk, genç veya yetişkin için bu yaklaşımın uygunluğu ve terapi süreci hakkında kliniğimizden bilgi alabilirsiniz. Yaşa ve başvuru nedenine uygun değerlendirme ve uzman yönlendirmesi planlanır.

Randevu Talep Formu · 0 533 094 06 05

Kaynaklar

1. VA National Center for PTSD. EMDR: Professional Overview.
2. VA National Center for PTSD. EMDR for PTSD.
3. EMDRIA. The Eight Phases of EMDR Therapy.
4. EMDRIA. Exploring the Intersection of EMDR and Play Therapy.
5. NICE NG116. Post-traumatic stress disorder: Recommendations.
6. American Psychological Association. Exploring the 8 Phases of EMDR.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel değerlendirme, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Görsel yapay zekâyla oluşturulmuş temsili bir terapi sahnesidir; gerçek bir danışanı göstermez.