Kimler İçin Uygundur, Süreç Nasıl İlerler?

Son güncelleme: 19 Ekim 2026

Ergen Terapisi Nedir?

Ergen terapisi; gencin duygularını, düşüncelerini, ilişkilerini ve yaşadığı güçlükleri gelişim dönemine uygun biçimde ele alan psikoterapi çalışmalarını kapsar. “Ergen terapisi” tek bir teknik adı değildir. Görüşmelerin yöntemi, başvuru nedenine, gencin ihtiyaçlarına ve bilimsel kanıtlara göre seçilir. [1]

Hedef, genci yetişkinlerin beklentilerine uyan biri hâline getirmek değil; yaşadığı güçlükleri anlamasına, daha işlevsel baş etme yolları geliştirmesine ve günlük yaşama katılımını sürdürmesine yardımcı olmaktır. Gencin aile, okul ve sosyal çevresiyle ilişkisi değerlendirmede önem taşır. [2]

Hangi Ergenlerde Destek Almak Uygun Olabilir?

Bir değişimin ne kadar sürdüğü, ne kadar yoğun olduğu ve gencin yaşamını nasıl etkilediği birlikte değerlendirilir. Aşağıdaki örnekler değerlendirme başvurusu için neden olabilir; tek başlarına tanı koydurmaz. [3,4]

• Kaygı nedeniyle okula, sosyal ortamlara veya günlük etkinliklere katılımı zorlaşan gençler.
• Uzun süren mutsuzluk, ilgi kaybı, belirgin içe kapanma veya yoğun umutsuzluk yaşayanlar.
• Okul işlevinde belirgin düşüş, günlük sorumluluklarda zorlanma veya dikkat sorunları görülenler.
• Uyku, iştah veya yeme davranışlarında belirgin değişiklik yaşayanlar.
• Öfke patlamaları, riskli davranışlar veya madde kullanımı nedeniyle yaşamı etkilenenler.
• Aile, arkadaşlık veya önemli yaşam olayları karşısında baş etme gücünün yetersiz kaldığını hissedenler.

Ergenlik Değişimi mi, Daha Fazla Destek İhtiyacı mı?

Ergenlikte bağımsızlık isteği, değişen ilgi alanları ve aileyle görüş ayrılıkları görülebilir. Her tartışma veya yalnız kalma isteği ruhsal bozukluk anlamına gelmez. Değerlendirmede gencin önceki işlevi, gelişim düzeyi, değişimin seyri ve çevresindeki koşullar dikkate alınır. [4]

Tanı saptanmasa da stresli bir yaşam olayı, uyum güçlüğü veya ebeveynlik konusunda kısa süreli danışmanlık ve destek yararlı olabilir. Gereksinim belirlemek için tüm belirtilerin ağırlaşmasını beklemek zorunlu değildir. [4]

Kaygı, Depresyon ve Travma Belirtileri

Kaygı, gencin korktuğu durumlardan giderek daha çok kaçınmasına; depresif belirtiler ise okul, arkadaşlık ve keyif veren etkinliklerden uzaklaşmasına eşlik edebilir. Travmatik bir olaydan sonra da anılar, kaçınma ve güvenlik hissinde güçlükler ortaya çıkabilir. Bu örüntüler tanı ve tedavi uygunluğu açısından değerlendirilir. [3,5,6]

Örneğin travma sonrasında tedavi seçimi; olayın üzerinden geçen süreye, belirtilere ve gelişim düzeyine bağlıdır. Travma odaklı tedavilerle genel destek görüşmelerinin aynı şey olduğu düşünülmemelidir. [6]

İlk Görüşme Nasıl Olmalıdır?

İlk görüşmelerde gencin kendi anlatımına yer açılır. Ailenin gözlemleri, gelişim ve sağlık öyküsü, okul yaşamı, ilişkiler, uyku, günlük düzen ve güçlü yanlar birlikte değerlendirilir. Başvuruyu aile başlatmış olsa bile, gencin neyi sorun olarak gördüğü ve neyin değişmesini istediği anlaşılmalıdır. [2,4]

Gerektiğinde hekim değerlendirmesi ve başka kaynaklardan bilgi alma planlanabilir. Okul veya başka kişilerle bilgi paylaşımının amacı, kapsamı ve izin çerçevesi aile ve gençle açıklıkla konuşulur. [2,7]

Terapistin Yaklaşımı Nasıl Olmalıdır?

Yaklaşım yargılayıcı olmamalı; gencin dili, gelişimi, kültürü, değerleri ve yaşam koşulları dikkate alınmalıdır. Terapist, gencin sorularını ve hedeflerini ciddiye almalı; yöntemi anlaşılır biçimde açıklamalıdır. Terapötik ilişki, gencin kendini ifade edebildiği ve çalışmalara katılabildiği bir alan oluşturmayı amaçlar. [2,7]

Terapistin yalnızca ailenin talimatlarını uygulayan veya gencin davranışlarını aileye raporlayan kişi gibi konumlanması güveni zedeleyebilir. Aileyle iş birliği sürdürülürken gencin ihtiyaçları ve yararı merkezde tutulur. [2]

Gizlilik ve Aile Katılımı Nasıl Dengelenir?

Gencin mahremiyeti, terapötik güvenin önemli parçalarındandır. Görüşmenin başında hangi bilgilerin gizli kalacağı, ailenin hangi alanlarda bilgilendirileceği ve gizliliğin sınırları açıklanır. Güvenlikle ilgili ciddi riskler ve korunma gerektiren durumlar bu çerçevede ayrıca ele alınır. Uygulama, yerel yasal ve mesleki yükümlülükler gözetilerek yürütülür. [7]

Aile, her seansın ayrıntısını öğrenmek yerine gence nasıl destek olabileceği, hangi hedefler üzerinde çalışıldığı ve günlük yaşamda nelerin izleneceği konusunda rehberlik alabilir. Gencin yaşına ve ihtiyacına göre bireysel görüşmelerle aile görüşmeleri bir arada planlanabilir. [2,7]

Hangi Terapi Yöntemleri Kullanılabilir?

• Bilişsel Davranışçı Terapi: Düşünce, duygu ve davranış döngülerini ve soruna özgü becerileri ele alır.
• Kişilerarası Terapi: Özellikle depresyon bağlamında ilişkiler, rol değişimleri ve kişilerarası güçlükler üzerinde çalışabilir.
• Aile odaklı çalışmalar: İletişim, ilişki örüntüleri ve bakım veren desteğine odaklanabilir.
• Destekleyici ve diğer psikoterapiler: Başvuru sorunu ve gencin ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir.

Bir yöntemin seçimi yalnızca yaşa veya ailenin talebine dayanmaz. Örneğin NICE, 12–18 yaş grubunda orta-ağır depresyonda bireysel BDT'yi önerir; uygunluk, tercihler ve yanıta göre başka psikoterapiler de ele alınır. [1,5]

Terapiye Gitmek İstemeyen Gence Nasıl Yaklaşılabilir?

Önce gencin itirazının nedenini anlamaya çalışmak yararlı bir başlangıçtır. Yargılanmaktan çekinme, gizlilik kaygısı veya ne olacağını bilmemek görüşülebilir. İlk görüşmenin amacını açıklamak, soru sormasına alan açmak ve hedeflerini dinlemek katılımı destekleyebilir. [2,7]

“Sende bir sorun var, seni düzeltecekler” yerine, “Son zamanlarda zorlandığını görüyorum; bunu birlikte anlayabileceğimiz bir destek görüşmesi planlayabiliriz” gibi bir dil kullanılabilir. Bu, iletişim için temsili bir örnektir; acil risk varsa yalnızca ikna sürecini beklemek uygun değildir. [2,8]

Ne Zaman Öncelikli veya Acil Değerlendirme Gerekir?

Kendine zarar verme, intihar düşüncesi veya planı, başkasına yönelik ciddi tehlike, gerçeklikle bağın belirgin bozulması ya da sağlık açısından ciddi yeme ve madde kullanımı sorunları rutin terapi randevusundan önce güvenlik ve sağlık değerlendirmesi gerektirebilir. Yakın tehlikede acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır. [8]

Daha önceki tedaviye rağmen işlevselliğin düzelmemesi, tanının belirsiz olması veya eşlik eden birden fazla güçlük bulunması da çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesini önemli kılabilir. [8]

İlaç Tedavisi Gerekir mi?

Terapiye başlamak otomatik olarak ilaç kullanmak anlamına gelmez. Bazı durumlarda psikoterapi, bazılarında psikoterapiyle birlikte hekim tarafından planlanan ilaç tedavisi uygun olabilir. Karar belirtilerin niteliği ve şiddeti, günlük yaşama etkisi, güvenlik ve önceki tedavilere yanıtla birlikte verilir. [1,5]

İlaç planı ve izlemi ilgili hekim tarafından yürütülür. Aile, genç, terapist ve hekim arasında gerektiği ölçüde koordinasyon sağlanması tedavi planının anlaşılmasını kolaylaştırır. [2,5]

İlerleme Nasıl İzlenir?

Terapi hedefleri yalnızca “daha iyi hissetmek” gibi genel ifadelerle bırakılmaz. Gencin önem verdiği alanlarda okula katılım, sosyal ilişkiler, günlük düzen ve baş etme becerileri üzerinden değişim izlenebilir. Uygun ölçme araçları ve aile geri bildirimleri değerlendirmeye katkı sağlayabilir. [5,8]

Görüşmelerin süresi ve sıklığı ihtiyaca göre planlanır. Belirlenen hedeflere ulaşılmıyorsa yaklaşım, katılımı zorlaştıran etkenler ve ek değerlendirme gereksinimi yeniden ele alınır. Her genç için aynı yöntem ve aynı seans sayısı uygun değildir. [1,5]

Başvuru ve Randevu

Çocuk, genç veya yetişkin için bu yaklaşımın uygunluğu ve terapi süreci hakkında kliniğimizden bilgi alabilirsiniz. Yaşa ve başvuru nedenine uygun değerlendirme ve uzman yönlendirmesi planlanır.

Randevu Talep Formu · 0 533 094 06 05

Kaynaklar

1. AACAP. Psychotherapy for Children and Adolescents: Different Types.
2. AACAP. Principles of Practice of Child and Adolescent Psychiatry.
3. AACAP. When To Seek Help For Your Child.
4. AACAP. Normal or Not: When to Get Help.
5. NICE NG134. Depression in Children and Young People.
6. NICE NG116. Post-traumatic Stress Disorder.
7. AACAP. Code of Ethical Principles: Consent and Confidentiality.
8. AACAP. When to Seek Referral or Consultation with a Child and Adolescent Psychiatrist.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel değerlendirme, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Görsel yapay zekâyla oluşturulmuş temsili bir terapi sahnesidir; gerçek bir danışanı göstermez.